Een tandfistel is een klein bultje of gaatje op het tandvlees waaruit soms pus komt. Het is een teken dat er dieper in het gebit een infectie actief is. Een tandfistel verdwijnt niet vanzelf: de onderliggende oorzaak moet worden behandeld door een tandarts. Hoe sneller je contact opneemt, hoe meer kans er is om de tand of kies te behouden.
Hoe ziet een tandfistel eruit?
Een tandfistel ziet eruit als een rood of wit bultje op het tandvlees, meestal ter hoogte van een tand of kies. Soms lekt er pus of vocht uit. Niet altijd is er pijn: de fistel fungeert als een afvoerkanaaltje waardoor de druk wordt verlicht. Juist dat gebrek aan pijn maakt dat mensen er soms lang mee rondlopen zonder het te laten behandelen.
Waardoor ontstaat een tandfistel?
Een tandfistel ontstaat altijd door een onderliggende bacteriële infectie. De meest voorkomende oorzaken zijn een afstervende tand of kies door cariës die diep genoeg is doorgedrongen om de zenuw te raken, een eerdere wortelkanaalbehandeling die niet volledig aansloeg, een diepe parodontitis waarbij bacteriën langs de tandenwortel naar beneden zijn gegaan, of een afgebroken stuk tand waarbij de zenuw bloot is gekomen. Zonder behandeling van de infectiehaard blijft de tandfistel terugkomen.
Wat zijn de symptomen?
Herkenbare symptomen van een tandfistel zijn een rood of wit bultje op het tandvlees, een zoute of vieze smaak in de mond door pus, lichte zwelling ter hoogte van een bepaalde tand of kies, en soms terugkerende zwelling die oplost en terugkomt. Pijn is er niet altijd: sommige fistels zijn vrijwel pijnloos. Daardoor gaat de infectie ondertussen gewoon door.
Hoe wordt een tandfistel behandeld?
De behandeling richt zich altijd op de oorzaak, niet op de fistel zelf. Zodra de infectiehaard is aangepakt, verdwijnt de tandfistel vanzelf. Afhankelijk van de situatie zijn er drie behandelwegen. Bij een wortelkanaalbehandeling worden de infectiehaard en de aangetaste zenuw verwijderd en de kanalen afgesloten. Bij een apexresectie (ook wel wortelpuntbehandeling of kaakchirurgische ingreep) wordt de infectie aan de wortelpunt via een kleine ingreep verwijderd als de wortelkanaalbehandeling niet voldoende resultaat heeft. In situaties waarbij de tand of kies niet meer te behouden is, volgt extractie. Antibiotica bestrijden de symptomen tijdelijk, maar lossen de infectiehaard niet op. Meer over tandvleesinfecties en wat je kunt verwachten vind je ook op Thuisarts.nl.
Hoe lang duurt het herstel na de behandeling?
Na een succesvolle wortelkanaalbehandeling verdwijnt de tandfistel doorgaans binnen twee tot vier weken. Het tandvlees sluit zich en de infectie trekt weg. Na een apexresectie is de hersteltijd iets langer: reken op twee tot zes weken voor het tandvlees volledig is hersteld. De exacte termijn verschilt per persoon en per ernst van de infectie. Bij een controleafspraak na de behandeling wordt gekeken of alles goed geneest.
Mijn tandfistel is teruggekomen. Wat nu?
Als een tandfistel terugkomt na een eerdere behandeling, betekent dat dat de infectiehaard niet volledig is opgelost of dat er een nieuw probleem is ontstaan. Mogelijke oorzaken zijn een resterende bacteriehaard dieper in de wortelkanalen, een verborgen scheur in de tand die bacteriën doorlaat, of een nieuw ontstoken aangrenzende tand of kies. Neem in dat geval opnieuw contact op met je tandarts. Een röntgenfoto geeft inzicht in wat er precies speelt en welke stap als volgende zinvol is.
Tandfistel voorkomen: wat kun je zelf doen?
Een tandfistel is het eindresultaat van een infectie die vaak al langer actief was. Daardoor kun je het risico verkleinen door gaatjes snel te laten behandelen voordat ze diep genoeg worden om de zenuw te raken, door regelmatige controles bij de tandarts zodat problemen vroeg worden gesignaleerd, en door goede mondhygiëne thuis: goed poetsen en dagelijks reinigen tussen de tanden via flossen of ragers vermindert de bacterielast. Bij Kies & Co begeleiden we je hierin tijdens elke controle en behandeling.
Veelgestelde vragen over de tandfistel
Gaat een tandfistel vanzelf weg?
Nee. Een tandfistel is een afvoerkanaaltje voor pus van een onderliggende infectie. Zolang de infectiehaard actief is, blijft de fistel terugkomen. Zonder behandeling van de oorzaak verdwijnt hij niet blijvend.
Is een tandfistel gevaarlijk?
Een onbehandelde tandfistel is een serieus waarschuwingssignaal. De infectie kan zich uitbreiden naar het kaakbot of aangrenzende tanden. In zeldzame gevallen kan een onbehandelde infectie leiden tot ernstigere complicaties. Raadpleeg altijd je tandarts zodra je een bultje op het tandvlees opmerkt.
Kan ik een tandfistel zelf behandelen?
Nee. Probeer de fistel nooit zelf open te prikken: dat vergroot de kans op complicaties. Je kunt de mond voorzichtig spoelen met lauwwarm zout water om het gebied schoon te houden tot je bij de tandarts bent. Maak zo snel mogelijk een afspraak.
Wat is het verschil tussen een tandfistel en een abces?
Een abces is een gesloten holte gevuld met pus. Daardoor ontstaat druk, zwelling en vaak hevige pijn. Een tandfistel is een gaatje waardoor die pus kan afvloeien, wat de druk verlicht en de pijn vermindert. Beide zijn tekens van een infectie die behandeling vereist.
Hoe lang duurt het voor een tandfistel verdwijnt na behandeling?
Na een succesvolle wortelkanaalbehandeling verdwijnt de tandfistel doorgaans binnen twee tot vier weken. Na een apexresectie is de hersteltijd iets langer: reken op twee tot zes weken voor volledig herstel van het tandvlees.
Bultje op het tandvlees opgemerkt?
Wacht niet te lang. Neem gerust contact op met Tandartspraktijk Kies & Co in IJsselstein. We kijken wat er speelt en bespreken eerlijk welke stap als volgende passend is.